Ondergronds groeit het verder

Soms vraagt een project om een pas op de plaats. Met een dubbel gevoel delen we dat we ons paddenstoelenproject tijdelijk on hold zetten. Geen gemakkelijke beslissing, wel een noodzakelijke.

Het voorbije jaar hebben we met veel liefde en toewijding gebouwd aan onze paddenstoelenproductie. We experimenteerden, leerden, investeerden in materiaal en infrastructuur, en genoten van elke eerste oogst. Er gaat iets magisch uit van paddenstoelen: hoe ze in stilte groeien, hoe ze afvalstromen omzetten in voeding, hoe ze symbool staan voor samenwerking en ondergrondse netwerken. Ze passen perfect binnen onze visie van een regeneratieve, diverse boerderij.

Maar gaandeweg merkten we dat de productiekosten hoger opliepen dan gehoopt. Energie, materialen, tijd… vooral veel tijd. Tijd die we met hart en ziel investeerden, maar die we daardoor niet konden besteden aan andere delen van ons project. En dat begon te wringen. Wij willen geen monocultuur – ook geen monocultuur van paddenstoelen. We dromen van een plek waar voedselbos, moestuin, dieren, bijen, mensen en ideeën samenkomen. Waar diversiteit geen slogan is, maar dagelijkse realiteit. Het afgelopen jaar voelden we dat de paddenstoelen, hoe waardevol ook, te veel ruimte innamen. Andere plannen bleven liggen. Onderhoud werd uitgesteld. Ideeën kregen geen kans om te groeien.

Dus kozen we ervoor om even te vertragen. Niet om afscheid te nemen – daarvoor zijn paddenstoelen te lekker en geloven we te sterk in hun rol binnen een gezonde, gebalanceerde voeding met respect voor de natuur. Maar om afstand te nemen, te herbekijken en opnieuw te dromen. Wat we misschien nog het meest gaan missen, zijn de ontmoetingen. De gesprekken op marktjes, het uitwisselen van ervaringen met collega-boeren, de nieuwsgierige vragen van klanten die bewust kiezen voor lokaal en kleinschalig. Het voelde goed om deel uit te maken van een grotere beweging – een stille maar krachtige verschuiving weg van industriële landbouw en richting systemen die zorg dragen voor bodem, biodiversiteit en gemeenschap. Die verbondenheid gaf energie. Het idee dat we samen bouwen aan een ander voedselsysteem, stap voor stap, gaf betekenis aan het harde werk. Ook dat laten we niet los. De vorm verandert, maar het engagement blijft.

We zitten weer in brainstormmodus. Hoe kunnen paddenstoelen een plek krijgen die wél klopt? Kleinschaliger? Seizoensgebonden? Meer educatief? Meer geïntegreerd in het geheel van de boerderij? Misschien minder productiegericht en meer gericht op verbinding en kennisdeling. De liefde voor de paddenstoel blijft. En we willen die liefde blijven doorgeven – aan onze kinderen, aan bezoekers, aan vrijwilligers. En eerlijk is eerlijk: ook gewoon om zelf te kunnen genieten van een bord verse oesterzwammen of Lion’s Mane uit eigen kweek.

De tijd die nu vrijkomt, voelt verrassend licht. Er is ruimte ontstaan. Momenteel gaat die vooral naar het huis. De woonkamer wordt gestript en eindelijk schiet het werk echt op. En ja – de kogel is door de kerk: het bezetsel gaat van de muren zodat de mooie natuursteen weer zichtbaar wordt. Ruw, karaktervol, vol geschiedenis. Het is intens werk, stoffig ook, maar het geeft ongelooflijk veel voldoening om de ziel van het huis weer zichtbaar te maken.

Tussen de buien door werken we ook buiten. Al is “tussen de buien door” deze winter een relatief begrip. Dit is met voorsprong de natste winter die we al hebben gehad. De tuin lijkt meer op een zwembad dan op een moestuin. Veel bomen staan met hun wortels letterlijk in het water – en daar houden ze niet van. We hopen dat ze het volhouden tot drogere tijden aanbreken. We hebben nu zelfs een echt beekje op het terrein. Op zich prachtig om te zien, dat bewegende water in het landschap. Maar het herinnert ons ook aan hoe afhankelijk we zijn van het weer, hoe kwetsbaar en tegelijk veerkrachtig een plek kan zijn.

Wie naar buiten kijkt, zou denken dat het moestuinseizoen nog ver weg is. Maar binnen is het al volop begonnen. Onder de groeilampen staan de eerste trays klaar. Trage groeiers zoals chilipepers, paprika’s en aubergines nemen alvast een voorsprong om halverwege mei naar buiten te kunnen. Het blijft een klein wonder: dat uit zo’n minuscuul zaadje een krachtige plant groeit, als je haar de juiste omstandigheden geeft.

Misschien is dat ook wat wij nu doen. Even terug naar de kiem. Terug naar de basis. Niet alles tegelijk willen. Ruimte maken zodat elk onderdeel van onze boerderij de aandacht krijgt die het verdient. Paddenstoelen zijn niet weg uit ons verhaal. Ze zijn gewoon even ondergronds gegaan – zoals ze dat zo goed kunnen. En wie weet welke vormen ze aannemen wanneer ze weer bovengronds verschijnen. 🌱